street

Prof. Andrzej Walicki. Fot. © Jakub Ostałowski | naukaonline.pl

Biogram

Historyk filozofii, współtwórca – obok Leszka Kołakowskiego, Jerzego Szackiego i Bronisława Baczki – tzw. warszawskiej szkoły historii idei. Na jego dorobek składa się ponad 500 prac (artykułów i książek).

Prof. Walicki pracował w l. 1960–1981 w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Od 1981 r. – Senior Research Fellow na Australijskim Uniwersytecie Narodowym w Canberze, w 1986 r. objął katedrę historii idei na Uniwersytecie Notre Dame (USA). Członek rzeczywisty PAN (od 1998 r.), doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego (2001). Wykładał na wielu uniwersytetach, m.in. w Australii, Danii, Japonii, Szwajcarii, USA, Wielkiej Brytanii (w l. 1966–1967 oraz w 1973 r. na zaproszenie Isaiaha Berlina przebywał w All Souls College w Oksfordzie).

Wybrane funkcje: wiceprzewodniczący Komitetu Nauk Filozoficznych PAN (1968–69), członek Rady Naukowej IFiS PAN (1965–80), kierownik Zakładu Historii Nowożytnej Filozofii Polskiej IFiS PAN (1968–1975), redaktor naczelny czasopisma „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” (1968–1981), wiceprzewodniczący Komisji Historii Myśli Społecznej i Politycznej Polskiego Towarzystwa Historycznego (1975–1981), członek kolegium redakcyjnego czasopisma „Critical Review. Journal of Books and Ideas” (1988–).

street

Andrzej Walicki, A History of Russian Thought from the Enlightenment to Marxism 
Stanford University Press 1979

Wybrane prace: W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa (1964, 2002; wyd. ang. 1975, 1989; ukr. 1998); The Controversy over Capitalism (1969, wyd. hiszp. 1971, wł. 1973, jap. 1975); Rosyjska filozofia i myśl społeczna od Oświecenia do marksizmu (1973; wyd. ang. 1979, 1980, tur. 2009, ros. 2013); Filozofia a mesjanizm (1970); Stanisław Brzozowski. Drogi myśli  (1977; zmien. wyd. ang. Stanislaw Brzozowski and the Polish Beginnings of “Western Marxism” 1989); Philosophy and Romantic Nationalism. The Case of Poland (1982, 1994); Legal Philosophies of Russian Liberalism (1987; wyd. pol. 1995, ros. 2012); The Enlightenment and the Birth of Modern Nationhood. Polish Political Thougt from the “Noble Republicanism” to Tadeusz Kościuszko (1989; wyd. pol. 2000); Zniewolony umysł po latach (1993); Marxism and the Leap to the Kingdom of Freedom. The Rise and Fall of the Communist Utopia (1995, 1997; wyd. pol. 1996; ukr. 1999, lit. 2005); Polskie zmagania z wolnością. Widziane z boku(2000); Rosja, katolicyzm i sprawa polska (2002; wyd. węg. 2006, ros. 2012);Mesjanizm Adama Mickiewicza w perspektywie porównawczej (2005); Zarys myśli rosyjskiej od Oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego (2005; wyd. ang. 2015); O inteligencji, liberalizmach i o Rosji (2009); Idee i ludzie. Próba autobiografii (2010); Encounters with Isaiah Berlin. Story of an Intellectual Friendship (2011; wyd. pol. 2014).

Nagrody i wyróżnienia: Nagroda PAN za najlepszą książkę roku w dziedzinie filozofii (1971); nagroda Sekretarza Naukowego PAN za antologię Filozofia i myśl społeczna w latach 1831–1864 (1979) oraz Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918 (redakcja i współautorstwo, 1983); nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego (1983); nagroda Fundacji Johna Simona Guggenheima (1991); American Association for the Advancement of Slavic Studies Wayne S. Vucinich Book Prize za książkę Marxism and the Leap to the Kingdom of Freedom (1996); nagroda specjalna tygodnika „Polityka” (1997); nagroda Międzynarodowej Fundacji Eugenio Balzana w dziedzinie historii wręczona przez prezydenta Włoch (1998); nominacja do Nagrody Nike (2003); nagroda specjalna „Przeglądu Wschodniego” (2005), Warszawska Premiera Literacka za autobiografię Idee i ludzie (2010). W 1999 r. prof. Walicki został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a w 2005 r. – Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Na wniosek Collegium Artium otrzymał w 2015 r. Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zasługą prof. Walickiego jest przybliżenie polskiej kultury zachodniemu odbiorcy poprzez liczne anglojęzyczne publikacje, w tym zwłaszcza o filozofii XIX i XX stulecia. Bez znajomości jego prac nie sposób także zrozumieć dawnej oraz współczesnej Rosji (synteza dziejów myśli rosyjskiej od Oświecenia do marksizmu była przez ćwierć wieku podręcznikiem akademickim w USA). Wkładem profesora w dialog z naszym wschodnim sąsiadem jest ponadto wychowanie grupy uczniów, którzy stali się ważnymi badaczami rosyjskiej myśli.

Wyrazem rangi oraz inspirującej roli osoby i twórczości prof. Walickiego w kulturze polskiej są poświęcone mu z okazji jubileuszu 80-lecia specjalne, obszerne numery periodyków „Przegląd Filozoficzno-Literacki” (nr 4/2010) i „Przegląd Filozoficzny” (nr 1/2011), a także – będące odpowiednikiem doktoratu honoris causa – odnowienie doktoratu na Uniwersytecie Warszawskim (2011).

oprac. Janusz Dobieszewski, Andrzej de Lazari, Jacek Maj

Publikacje (1951-2011)

Stanisław Gromadzki, Bibliografia prac prof. Andrzeja Walickiego [PDF – 215 KB], „Przegląd Filozoficzno–Literacki” 2010, nr 4, s. 583–619.